Op het X-account @KritischePatri verscheen een AI-gegenereerde foto waarin de stikstofuitstoot van Nederland, Duitsland en Denemarken vergeleken wordt. Volgens de post stoot Nederland 0,07 gram per hectare uit, terwijl Duitsland 300 gram, en Denemarken zelfs 700 gram stikstof per hectare uitstoot. Er is geen bewijs dat deze bewering ondersteunt.
Bewering: ‘Nederland produceert 0,07 gram stikstof per hectare terwijl Duitsland 300 gram per hectare produceert en Denemarken 700 gram per hectare.’
Oordeel: Onwaar
Bron van bewering
Het X-account @KritischePatri is met zijn 22.000 volgers, dagelijkse posts en reposts een actief deelnemer aan het politieke debat. De posts van @KritischePatri worden regelmatig gedeeld en geliked. De berichten worden gekenmerkt door een boventoon van anti-immigratie, anti-EU en anti-milieumaatregelen. De profielfoto is een maximumsnelheid-130-bord. Het is niet bekend wie de beheerder van het account is.
Op 19 april verscheen op dit account de AI-foto met als bijschrift ‘ZELFDE #STIKSTOF, maar een ander verhaal’ en de hashtags ‘#stikstof’, ‘#stikstofcrisis’ en #terugnaar130’. Naast de vermeende uitstootcijfers zijn drie boeren op hun erf te zien. Een Nederlandse, een Duitse en een Deense boer storten hun stikstof uit in de natuur. Waar de Deense en Duitse boeren een grote berg stikstof produceren, heeft de Nederlandse boer een vergrootglas nodig om zijn stikstofuitstoot te bekijken.
De post is in korte tijd 84 keer gedeeld. Er wordt in de afbeelding geen bronvermelding genoemd.
De redactie heeft @KritischePatri gevraagd naar de bron van de cijfers. Reactie hierop is uitgebleven.
Onderbouwing
Om tot een oordeel te komen is het belangrijk om te weten wat stikstof nu eigenlijk is. Stikstof is een geurloos, kleurloos gas dat 78% van de lucht opmaakt die wij inademen. Op zichzelf is stikstof niet giftig. Het wordt pas een probleem voor mens en dier wanneer het verbindingen aangaat met andere specifieke elementen. Veelal door de verbranding van benzine, de industrie en huizenbouw vormt stikstof met zuurstof stikstofoxide. Daarnaast vormt stikstof met waterstof ammoniak (NH₃), een uiterst basische stof die vooral voortkomt uit de agrarische industrie. Voor deze factcheck kijken we alleen naar de uitstoot van NH₃ omdat in de afbeelding op X de suggestie wordt gewekt dat het uitstoot uit de landbouw, en dus NH₃, betreft.
‘De bewering in de claim is vrijwel ondenkbaar’, zegt emeritus hoogleraar milieukunde en duurzaamheid, Klaas van Egmond. ‘Nederland is echt een hotspot als het gaat om de uitstoot van broeikasgassen.’ Dit blijkt ook uit kaarten van het Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS). Denemarken zit qua NH₃ uitstoot op grofweg hetzelfde niveau als Nederland, maar Duitsland een stuk lager. Van Egmond: ‘Duitsland is een groot, bosrijk land. Mede daardoor hebben ze een relatief lage uitstoot per hectare.’
Landoppervlak speelt dus een grote rol in de vergelijking tussen de landen. Een klein land als Nederland met een relatief zeer productieve agrarische sector produceert gemiddeld veel uitstoot per vierkante kilometer.
Het Community Emissions Data System (CEDS) houdt onder andere de ammoniakuitstoot per regio bij. Op basis van de meest recente gegevens en het landoppervlak zoals te vinden op de website van de Europese Unie is het volgende te berekenen voor het jaar 2022:
| Land | NH₃ uitstoot in Ton | Landoppervlak in km2 | Gram NH₃ per ha |
| Nederland | 155,13 | 37,391 | 41,49 |
| Duitsland | 596,107 | 357,569 | 16,68 |
| Denemarken | 89,613 | 42,925 | 20,88 |
Uit de bovenstaande tabel is duidelijk op te maken dat de NH₃ uitstoot in Nederland stukken hoger ligt dan dat van Duitsland en Denemarken. De beweerde 0,07 gram per hectare Nederlandse uitstoot blijkt aanzienlijk hoger te liggen, namelijk 41,49 gram per hectare.
Conclusie
De bewering dat Nederland 0,07 gram stikstof per hectare uitstoot en Duitsland en Denemarken vele malen meer, is onwaar. Op basis van gegevens van het CEDS blijkt dat de Nederlandse uitstoot op 41,49 gram per hectare ligt, en daarmee twee keer zo hoog ligt als dat van Denemarken (20,88), en bijna drie keer zo hoog als dat van Duitsland (16,68).
Ook hoogleraar milieukunde en duurzaamheid Klaas van Egmond noemt de claim ‘ondenkbaar’ en onderstreept dat Nederland juist een van de grootste uitstoters is van NH₃ in Europa.
