UTRECHT CENTRUM – Wie in Utrecht een cappuccino of flat white bestelt, betaalt daar steeds meer voor dan een jaar geleden. Steeds meer koffiedrinkers merken dat een kopje koffie duurder wordt. Hoe komt het dat de prijs blijft stijgen en wat betekent dit voor koffiegenieters en de horeca?

Het drinken van koffie is al eeuwenlang een vast ritueel in de westerse wereld en begon als iets voor de elite naar aanleiding van de wereldwijde handel die de Gouden Eeuw bracht. Dat kopje koffie wordt langzaam duurder. Op de markt is er een stijging in de prijs, doorgerekend aan de klant, van gemiddeld 74 procent, blijkt uit onderzoek van de Consumentenbond. Vooral (losse) koffiebonen springen eruit. Die prijs steeg van €0,09 in april 2021 naar €0,18 in april 2026.

De koffieketen

Koffiekenner Martijn Engels van KEEN Coffee in Utrecht legt uit hoe de prijsstijging invloed heeft op zijn horecazaak: ‘De koffiebonen in hun ongebrande vorm zijn duurder al voordat ze überhaupt in Europa aankomen. De transportkosten, vooral olie en benzine, maar ook de energiekosten, zijn door wereldwijde oorlogen gestegen. Dat maakt bijvoorbeeld het branden van de koffieboon duurder.’

Ondernemers merken dit al een langere tijd. ‘De prijs van groene koffiebonen is flink gestegen. Het is een landbouwproduct dat sterk afhankelijk is van klimaat en oogstomstandigheden.’ Hoewel de prijsstijgingen op de wereldmarkt niet direct zichtbaar zijn voor consumenten, komen ze wel bij hen terecht. De cafés kopen hun koffiebonen in bij importeurs zoals Douwe Egberts, of branderijen zoals KEEN.

‘Voor deze koffiezaken betekent dat dat ze moeten kiezen hoe ze daarmee omgaan. Sommigen verhogen hun prijzen, anderen proberen kosten op te vangen door hun marge te verkleinen of efficiënter te werken.’

Engels ziet dat ondernemers in de koffiesector voorzichtig omgaan met prijsverhogingen. “Veel koffiezaken willen hun prijs niet meteen verhogen, omdat ze bang zijn om klanten kwijt te raken,” legt hij uit. “Maar op een gegeven moment kun je er bijna niet meer omheen. Als de inkoop duurder wordt, moet dat ergens worden opgevangen.’

(Koffie)klimaatverandering 

Florentine Meinshausen legt uit waar deze stijging vandaan komt. Zij werkt als onderzoekster bij FiBL, een zwitserse landbouwgigant.

‘De gevolgen van klimaatverandering en tegenvallende oogsten zorgen ervoor dat de prijs van koffie stijgt. Door extreme droogte, hitte en hevige regenval vallen oogsten in belangrijke koffieproducerende landen lager uit. Tegelijkertijd blijft de wereldwijde vraag naar koffie groeien. Koffie groeit vooral in de zogeheten ‘coffeebelt’: de ‘coffeebelt’ is een verzamelnaam voor alle landen die de juiste omstandigheden hebben voor het groeien van de Arabicaboon, zoals Brazilië, Ethiopië, Guatemala, Vietnam en Indonesië. Door klimaatverandering worden delen van deze teeltgebieden minder geschikt voor koffieteelt, waardoor het aanbod onder druk staat. Als de vraag hoog blijft terwijl het aanbod afneemt, stijgt volgens het marktmechanisme van vraag en aanbod, de prijs.’

‘De markt is erg gevoelig. De bonen zijn schaars en blijven hoogst waarschijnlijk door klimaatverandering nog een tijdje schaars. Schommelingen door slechte oogsten kunnen grote langdurige financiële problemen veroorzaken voor de koffieboeren. Het is een complexe kwestie, waar veel factoren betrokken bij zijn.’