ZEIST – Het Klimaatexamen wordt van 8 tot en met 29 mei 2026 op verschillende locaties in Nederland georganiseerd. In Zeist vond het examen op 13 mei voor de tweede keer plaats. Met vragen over klimaatverandering, energie en duurzaamheid willen organisatoren de klimaatkennis vergroten. Maar volgens initiatiefnemers en experts gaat het om meer dan alleen een kennistest: bewustwording moet inwoners helpen beter te begrijpen waarom klimaatmaatregelen nodig zijn.

Door: Tyron Bryson

Het Klimaatexamen 

Het Klimaatexamen is een landelijk initiatief dat sinds 2024 op verschillende plekken in Nederland wordt georganiseerd. Het examen is opgezet door Darel Education en wordt georganiseerd in samenwerking met onder andere het KNMI, Universiteit Utrecht en de Jonge Klimaatbeweging.

Deelnemers krijgen zestig minuten om vragen over klimaatverandering, energie en duurzaamheid te beantwoorden.

Het examen is vrijwillig, gratis en beschikbaar in verschillende versies. Er is onder meer een jongerenversie, een reguliere versie voor volwassenen en een expertvariant. Deelnemers kunnen het examen maken op een locatie in de buurt.

Uitbreiding in Zeist

Het Klimaatexamen wordt in Zeist dit jaar uitgebreid met een extra locatie. Het examen wordt voor de tweede keer in de gemeente georganiseerd door Samen Duurzaam Zeist. Naast scholengemeenschap KSG De Breul is dit jaar ook de Noorderlichtkerk een locatie waar deelnemers het examen kunnen maken.

Bij KSG De Breul organiseren de aardrijkskundedocenten het Klimaatexamen mede. Klimaat en duurzaamheid sluiten daar aan bij het vak aardrijkskunde, waarin deze thema’s ook aan bod komen.

Kennis als startpunt

Volgens Marieke Markensteijn past het Klimaatexamen bij haar rol als lokale aanjager van duurzaamheid. Markensteijn is een van de initiatiefnemers in Zeist van het examen, actief als Klimaatburgemeester en gedragsexpert op het gebied van duurzaamheid en klimaat. Met duurzame activiteiten in de gemeente wil zij inwoners bewuster maken van klimaatverandering.

Voor Markensteijn begint klimaatbewustzijn bij kennis. ‘Kennis is voor mij een startpunt van bewustwording,’ zegt ze. Het Klimaatexamen vindt zij een toegankelijke manier om inwoners hun kennis te laten testen over een onderwerp dat volgens haar steeds belangrijker wordt.

Doel en belang

Meer klimaatkennis kan er volgens Marthe Wens voor zorgen dat mensen zich meer betrokken voelen bij klimaatverandering. Wens is universitair docent aan het Instituut voor Milieuvraagstukken van de Vrije Universiteit Amsterdam. Volgens haar zijn initiatieven zoals het Klimaatexamen daarom belangrijk: kennis kan mensen helpen om klimaatverandering en mogelijke oplossingen beter te begrijpen.

Het Klimaatexamen kan volgens Wens vooral helpen doordat mensen met elkaar over klimaat gaan praten. Daardoor ontstaat volgens haar een ‘ripple-effect’: steeds meer mensen raken geïnteresseerd in klimaat en duurzaamheid.

Markensteijn ziet dat verspreiden van kennis als een vorm van invloed op anderen. Zij noemt dit de ‘handafdruk’: niet alleen kijken naar je eigen voetafdruk, maar ook naar de invloed die je hebt op anderen. Door over klimaat te praten, iets te delen op sociale media of anderen te vertellen over het Klimaatexamen, kan kennis zich volgens haar verder verspreiden.

Ingewikkeld 

Klimaatbeleid blijft voor veel mensen lastig te begrijpen doordat de gevolgen niet altijd direct zichtbaar zijn. Volgens klimaatexpert Marthe Wens voelt klimaatverandering daardoor soms ver weg. ‘Het lijkt iets van de toekomst of van andere landen,’ zegt Wens. Volgens haar maakt dat het moeilijker om te begrijpen waarom maatregelen nodig zijn en wat het effect daarvan is.

Ook desinformatie en twijfel maken het klimaatdebat volgens Wens ingewikkelder. ‘Mensen hoeven klimaatverandering niet volledig te ontkennen om toch aan het nut van maatregelen te twijfelen,’ legt zij uit.

Volgens Markensteijn is klimaatbeleid ook ingewikkeld omdat het onderwerp zo breed is. Daarom helpt het volgens haar om te beginnen bij een onderwerp dat aansluit bij iemands eigen leven. ‘Ik ben ervan overtuigd dat er binnen het thema klimaat altijd wel iets is dat past bij iedere persoon,’ zegt ze.

Toekomst

De organisatoren willen het Klimaatexamen de komende jaren op meer plekken in Zeist aanbieden. Dit jaar waren er twee locaties, maar als het aan Markensteijn ligt, wordt dat aantal uitgebreid. ‘Het zou supermooi zijn als we dat gedurende de komende jaren kunnen uitbreiden,’ zegt ze.

Scholen kunnen volgens Markensteijn een belangrijke rol spelen in de toekomst van het Klimaatexamen. Omdat scholieren in dezelfde periode examens maken, vindt zij het passend om ook jongeren met klimaatkennis aan de slag te laten gaan.