ZEIST – Op het zonnige Broederplein viert de Boeken- en Kunstmarkt op Tweede Pinksterdag haar dertigste editie. Tussen tweedehands romans, kinderboeken en kunstkramen zien verkopers dat jonge lezers niet uit beeld verdwijnen, maar anders kiezen dan vroeger. Jongeren pakken vaker Engelse boeken en titels die via BookTok bekend worden, terwijl kinderen blijven bladeren tussen populaire kinderboekenreeksen.
Jubileumeditie op het Broederplein
Op het Broederplein lopen bezoekers langs tafels vol boeken, kunstwerken, keramiek en andere handgemaakte spullen. Sommigen komen lopend, anderen zetten hun fiets aan de rand van het plein. De lucht boven het plein is blauw, tussen het groen klinken vogels. Bij de boekenkramen blijven bezoekers staan om stapels boeken door te nemen.
De Boeken- en Kunstmarkt bestaat dit jaar dertig edities. Daarmee is het evenement uitgegroeid tot een vaste traditie in Zeist. Dit jaar is er ook een verandering: Sandra van Roosmalen, eigenaar van Galerie Art-is-TiC uit Zeist, organiseert de markt voor het eerst. Zij neemt het stokje over van Thijs Dehe, die jarenlang bij de markt betrokken was.
Lezen als rustmoment
Naast kunst neemt ook het boek opnieuw een grote plek in op het plein. Juist daar komt de vraag naar voren hoe het met lezen gaat, vooral onder kinderen en jongeren. Volgens de organisator van de markt, Sandra van Roosmalen, blijft lezen belangrijk, zeker nu schermen een grote rol spelen.
‘De televisie, iPads en alles, dat leidt mensen gewoon veel af,’ zegt Van Roosmalen. Volgens haar zoeken mensen daardoor minder snel de rust op die bij lezen hoort. Ze merkt dat ook bij zichzelf. ‘Je blijft altijd maar aanstaan,’ zegt ze. Daarom probeert ze zelf ook vaker een boek te pakken en de televisie uit te laten.
Voor kinderen vindt Van Roosmalen lezen extra belangrijk. Volgens haar gaat lezen niet alleen om ontspanning, maar ook om taal, concentratie en fantasie. ‘Je leert ook beter praten als je leest,’ zegt ze. ‘Een boek neemt je mee in de wereld.’
Jongeren kiezen anders
Bij de kraam van Boekhandel Louis Tinner liggen tweedehands boeken voor verschillende leeftijden en interesses. Op de tafels staan onder meer kinderboeken, strips, thrillers, romans en kunstboeken. Jochen van Barschot vertelt dat de boekhandel sinds 2003 tweedehands boeken verkoopt. De kraam richt zich niet op één soort lezer, maar juist op een breed publiek.
Volgens Van Barschot klopt het beeld niet dat jonge mensen niet meer lezen. Hij ziet vooral dat hun leesgedrag verandert. ‘Wij geloven er sowieso niet in dat mensen niet meer lezen, want het is gewoon niet waar,’ zegt hij.
Jongeren lezen volgens hem bijvoorbeeld vaker Engels. Vooral in grote steden waar veel studenten wonen, neemt de boekhandel daarom ook Engelse romans mee naar markten. Die zijn volgens Van Barschot populairder geworden sinds BookTok, het deel van TikTok waarop lezers boekentips delen.
Voor boekverkopers betekent dat dat zij moeten blijven kijken naar wat lezers nu zoeken. ‘Je moet met je tijd meegaan in wat mensen lezen,’ zegt Van Barschot. Volgens hem werkt het niet om jarenlang hetzelfde aanbod te houden. Boeken die twintig jaar geleden goed verkochten, spreken jonge lezers niet automatisch nog steeds aan. Daarom probeert de boekhandel ook tweedehands boeken uit de laatste jaren te verzamelen.
Kinderen blijven bladeren
Ook bij de kinderboekenstand is het beeld positief. N. Klarenbeek verkoopt kinderboeken en cd’s en staat al jarenlang op markten. Op deze locatie in Zeist staat de kraam ongeveer acht jaar. Volgens Klarenbeek komen kinderen nog steeds graag langs om boeken te bekijken.
‘Er is heel veel jeugd aan de kraam,’ zegt ze. ‘Die ook heel graag willen lezen.’ Kinderen bladeren volgens haar tussen de boeken en zoeken zelf naar titels die hen aanspreken. Op de vraag of dat in de loop der jaren minder is geworden, reageert Klarenbeek juist andersom. Volgens haar ziet zij op markten eerder meer kinderen bij de kraam dan vroeger.
Vooral bekende reeksen blijven goed herkenbaar. Klarenbeek noemt onder meer Harry Potter en De waanzinnige boomhut als populaire titels. Ook liggen er bij de kraam tweedehands boeken die nog steeds in de winkel te koop zijn. Dat maakt de boeken volgens haar aantrekkelijk voor kinderen en ouders die recente titels zoeken, maar niet altijd nieuw willen kopen.
Het boek beweegt mee
Op de markt blijkt dat jonge lezers niet uit beeld zijn verdwenen, maar op andere manieren bij boeken uitkomen. Jongeren kiezen volgens verkopers vaker voor Engelse boeken en titels die online bekend worden, terwijl kinderen bij de kinderboekenstand blijven bladeren tussen herkenbare reeksen.
Aan het einde van de middag dwalen bezoekers verder langs de kramen. Boeken worden afgerekend, tassen gevuld en stapels opnieuw recht gelegd. De dertigste editie van de Boeken- en Kunstmarkt draait daarmee niet alleen om traditie, maar ook om verandering. Op het Broederplein is de boodschap van de verkopers duidelijk: het boek is niet verdwenen, zolang het met de lezer meebeweegt.
In deze reportage neemt Myrthe Buijs u mee naar de kunst- en boekenmarkt op het Broederplein. Op deze zonnige dag komen bezoekers en verkopers samen om hun passie te delen. Van verhalen van verzamelaars met een overvolle zolder naar verhalen over een minimalistische levensstijl waar ‘ontspullen’ centraal staat.
