ZEIST – Tijdens een hartcoherentiemeting, onder begeleiding van Frank Lageweg, wordt bij Miranda Langeveld zichtbaar hoe ademhaling en hartslag invloed kunnen hebben op stress en herstel in het lichaam. Op het computerscherm verschijnen rode, blauwe en groene vlakken terwijl zij rustig in- en uitademt en haar hartslag wordt geregistreerd. Over enkele minuten moet blijken wat jaren trainen met Chi Neng Qigong haar hebben opgeleverd. Wat laat een hartcoherentiemeting zien over stress en herstel in het lichaam?
Geschreven door Fem Brouwer
We lopen de trap op naar de praktijkruimte van Frank Lageweg, gevestigd op de bovenverdieping van zijn woning. Op de tafel staat een Boeddhabeeld, daarnaast staat een bahandelbed en op het bureau staat de computer waarop de hartcoherentie wordt gemeten. Terwijl hij de thee inschenkt, stelt hij zichzelf voor.
‘Ik ben Frank Lageweg, ik geef Chi Neng Qigong lessen, ik doe hartcoherentiemetingen en ik geef daarnaast lichamelijke opvoeding op een middelbare school.’
Chi Neng Qigong is een eeuwenoude methode uit China, met als doel het lichaam te helen. Qi betekent levensenergie en gong betekent oefening. De methode helpt om lichaam en geest meer in balans te brengen. Lageweg gebruikt hartcoherentiemetingen om de effecten van de lessen zichtbaar te maken. ‘Als je hart coherent is zorgt dat onder andere voor minder stress’, zegt hij.
Terwijl de deur door de wind dichtklapt vertelt Lageweg dat onze gedachten voortdurend afdwalen. Naar gebeurtenissen uit het verleden, plannen voor de toekomst of zorgen over andere mensen. Daardoor raken mensen vermoeid of ervaren ze meer spanning. ‘Bij Qigong leer je steeds terug te gaan naar het hier en nu. Daardoor komen ademhaling, hartslag en zenuwstelsel beter in balans en kunnen hart en brein beter samenwerken.’
Van burn-out naar herstel
Lageweg geeft lessen aan uiteenlopende groepen mensen. Sommigen ervaren veel stress of zitten thuis met een burn-out. Anderen hebben aandoeningen zoals Parkinson of reuma. Een van die deelnemers is Miranda Langeveld.
Wanneer ze denkt aan haar burn-out, verandert haar gezichtsuitdrukking. Haar glimlach verdwijnt even. ‘Ik heb bijna twee jaar alleen maar op de bank gelegen’, vertelt ze. ‘Ik kon niet meer plannen. Een tas met kleding inpakken lukte niet en zelfs douchen was te veel.’
Via haar zoektocht naar herstel kwam ze uiteindelijk terecht bij Frank. ‘In het begin had ik niet zoveel geduld, zegt ze lachend. ‘Ik wist niet of het ging werken.’
Een scherm vol rust
Terwijl Miranda plaatsneemt voor de meting, legt Lageweg uit wat hartcoherentie precies inhoudt. Bij een hartcoherentie meet je het verschil tussen de hartslag en de hartvariabiliteit. De tijd tussen je hartslagen moet variëren en is bij iedereen anders. ‘Wanneer iemand stress ervaart of gefrustreerd is, zie je vaak een veel chaotischer patroon’, legt hij uit. ‘Door op een bepaalde manier te ademen ontstaat er meer harmonie in die variabiliteit.’
Miranda bevestigt een clipje aan haar oorlel en richt haar blik op het scherm. Ze doet een oefening terwijl ze ademhaalt. Haar handen gaan naar buiten als ze inademt, en weer terug naar binnen als uitademt. De ruimte wordt stil, alleen het zachte gezoem van de computer is hoorbaar. Op het scherm ontstaat een patroon.
Na twee minuten richt Lageweg zich naar het computerscherm. ‘Kijk’, zegt hij terwijl hij naar het scherm wijst. ‘Vrijwel alles zit in het groen.’ Een glimlach verschijnt op zijn gezicht. Volgens hem laat de meting zien dat Miranda door lang oefenen een stabiel patroon heeft ontwikkeld.
Ook Miranda merkt het effect. ‘Na zo’n meting voel ik rust. Mijn hoofd wordt stil, er schiet geen enkele gedachte meer door me heen. Ik voel zelfs mijn voeten tintelen.’
Herstel begint met onstpanning
Volgens haar heeft Chi Neng Qigong ook invloed gehad op haar nachtrust. ‘Ik slaap veel beter dan vroeger.’ Lageweg knikt. ‘Slaap is extreem belangrijk’, zegt hij. ‘Wanneer mensen structureel slecht slapen, heeft dat invloed op hun gezondheid.’ Mensen die slecht slapen krijgen van hem een meditatieschema mee. Door oefeningen waardoor je langzaam en vertraagd beweegt gaat het zenuwstelsel ontspannen. Veel mensen kiezen voor een slaappil omdat dat de makkelijkste oplossing lijkt’, zegt hij. ‘Maar daar kunnen bijwerkingen aan zitten. Qigong is dan een gezonder medicijn.’
Volgens Lageweg hoeft stress niet altijd slecht te zijn. Een beetje stress hoort bij het leven. Pas wanneer stress langdurig aanwezig is en als een voortdurende bedreiging wordt ervaren, kan het schadelijke gevolgen hebben. ‘Het lichaam is een ingenieus systeem’, zegt hij. ‘Maar als je het voortdurend uitput, raakt het uit balans en word je ziek.’
Wanneer stress afneemt, krijgt het lichaam volgens hem meer ruimte om te herstellen. Voor Miranda is dat herstel inmiddels duidelijk merkbaar. Waar ze vroeger nauwelijks de energie had om de dag door te komen, werkt ze nu weer.
‘Ik ben veel rustiger geworden door de Qigong-lessen’, zegt ze. ‘Ik ben mijn lichaam beter gaan voelen. Zo goed zelfs dat ik nu merk waar mijn lichaam behoefte aan heeft.’ Lageweg kijkt tevreden naar haar. ‘Miranda heeft echt doorgezet’, zegt hij. ‘Ze is blijven trainen, ook toen ze nog niet wist of het zou werken. Daarom zie je nu resultaat.’
Tijdens een hartcoherentiemeting laat coach Frank Lageweg zien hoe ademhaling en hartslag inzicht geven in stress en herstel in het lichaam. Samen met zijn cliënt Miranda Langeveld, die al 2 jaar Chi Neng Qigong beoefent, onderzoekt hij wat deze trainingsmethode heeft opgeleverd en hoe dit zichtbaar wordt in de meting.
