AMERSFOORT – Eenzaamheid onder ouderen in Amersfoort blijft een hardnekkig probleem. Ondanks de vele activiteiten en ontmoetingsmogelijkheden die zorginstellingen aanbieden, voelen meer 65-plussers zich ernstig eenzaam dan twaalf jaar geleden. Volgens cijfers van de GGD is het aantal ernstig eenzame ouderen sinds 2012 toegenomen.
Uit gegevens van de GGD blijkt dat het percentage ernstig eenzame ouderen in Amersfoort steeg van 8,9 procent in 2012 naar 9,6 procent in 2024. In 2022 werd zelfs een piek van 10,7 procent bereikt. Hoewel het aandeel de afgelopen jaren licht is gedaald, ligt het niveau nog altijd hoger dan ruim tien jaar geleden.
Volgens Wilma Pol, medewerker welzijn bij woonzorgcentrum De Koperhorst in Amersfoort, zijn sociale activiteiten een belangrijk middel om eenzaamheid tegen te gaan. Bewoners kunnen dagelijks deelnemen aan uiteenlopende activiteiten, zoals bingo, sjoelen, yoga, boksen, schilderen en fietstochten. Daarnaast zijn er gezamenlijke koffiemomenten en maaltijden om ontmoeting te stimuleren.
“Er zijn elke dag meerdere activiteiten,” vertelt Pol. “Met ongeveer 250 bewoners proberen we een zo gevarieerd mogelijk aanbod te bieden. De een gaat naar schilderen, een ander kiest voor boksen of koersbal. Zo is er voor iedereen wel iets dat aansluit bij zijn of haar interesses.”
Volgens Pol is juist die afwisseling belangrijk. Niet iedere oudere heeft dezelfde behoeften of hobby’s. Door een breed aanbod aan activiteiten aan te bieden, probeert De Koperhorst zoveel mogelijk bewoners te bereiken.
Toch lijkt het probleem van eenzaamheid zich niet eenvoudig te laten oplossen. Volgens Pol speelt een belangrijke maatschappelijke ontwikkeling hierbij een rol: ouderen wonen steeds langer zelfstandig thuis.
“Mensen moeten tegenwoordig langer thuis blijven wonen. Dat is door de wetgeving zo bepaald,” zegt zij. “Vroeger waren er meer bejaardenhuizen. Nu krijgen ouderen thuiszorg en wordt veel opgevangen door mantelzorgers, vrijwilligers en familie. Dat werkt niet voor iedereen.”
Pol is ervan overtuigd dat ouderen in woonzorgcentra vaak meer mogelijkheden hebben om sociale contacten op te doen dan leeftijdsgenoten die alleen thuis wonen. In een woonzorgcentrum kunnen bewoners zich terugtrekken in hun eigen appartement, maar is er tegelijkertijd altijd de mogelijkheid om anderen op te zoeken.
“Als je hier woont, kun je ervoor kiezen om onder de mensen te zijn. Dat is altijd mogelijk. Wanneer ouderen thuis wonen en bijvoorbeeld minder mobiel zijn, zijn ze veel afhankelijker van bezoek of zorgmomenten.”
Daar komt volgens haar nog bij dat eenzaamheid vaak moeilijk zichtbaar is. “Eenzaamheid is heel subjectief. Mensen schamen zich er soms voor en spreken het niet altijd uit. Daardoor weet je niet altijd wie ermee worstelt.”
Ook de coronapandemie wordt regelmatig genoemd als mogelijke verklaring voor de stijgende cijfers. Tijdens de lockdowns waren veel ouderen lange tijd afgesloten van familie, vrienden en sociale activiteiten. Toch denkt Pol niet dat corona de belangrijkste oorzaak is van de huidige situatie.
“Het was een vreemde tijd waarin bewoners hun familie nauwelijks konden zien. Maar nadat de maatregelen verdwenen, zijn de activiteiten hier snel weer opgepakt. Ik heb niet het idee dat dat blijvend invloed heeft gehad op de deelname aan activiteiten.”
Met een vergrijzende bevolking en een groeiend aantal ouderen dat zelfstandig blijft wonen, verwachten deskundigen dat eenzaamheid de komende jaren een belangrijk maatschappelijk thema blijft. Voor instellingen zoals De Koperhorst blijft het daarom van belang om ontmoeting en sociale betrokkenheid te stimuleren. Hoewel Amersfoort veel doet om ouderen met elkaar in contact te brengen, laten de cijfers zien dat de strijd tegen eenzaamheid nog niet is gestreden.
