CULEMBORG – Op het terrein van Stadsboerderij Caetshage in Culemborg vindt de jaarlijkse plantjesruilmarkt plaats, waar bezoekers planten, stekjes en zelfgekweekte gewassen met elkaar uitwisselen. Tussen de kramen met groen en de geur van aarde lopen mensen met kratten vol plantjes, maar blijven vooral ook staan voor gesprekken met bekenden en onbekenden. De markt trekt ieder jaar een mix van vaste tuinliefhebbers en nieuwe bezoekers die nieuwsgierig rondkijken of iets willen meenemen voor hun eigen tuin. Hoewel het ruilen van planten de aanleiding is, valt vooral op hoe sterk het sociale contact tussen bezoekers hier centraal staat en hoe de markt uitgroeit tot een ontmoetingsplek waar kennis en ervaringen worden gedeeld.
Tussen de kramen staan mensen te praten terwijl ze planten bekijken en soms zelfs direct ruilen. Op verschillende plekken ontstaan kleine groepjes die blijven hangen in gesprek, vaak zonder duidelijke aanleiding behalve een gedeelde interesse in tuinieren en plantjes. Er is vooral rust, bezoekers bewegen langzaam over het terrein en laten zich leiden door wat ze tegenkomen. Bij een koffiekraam met scones en drankjes zitten mensen aan tafeltjes, terwijl andere mensen staand verder praten met planten in hun hand.
Elkaar ontmoeten
De plantjesruilmarkt wordt georganiseerd door een groep vrijwilligers van Velt Betuwe, een ecologische vereniging. Volgens een van de organisatoren, Paula van Walsum, draait het evenement al jaren om het delen van overtollige planten, maar is het sociale aspect minstens zo belangrijk geworden. ‘Iedereen heeft stekjes over in de tuin en het is zonde om die weg te gooien,’ vertelt zij. ‘Maar het mooiste is dat mensen elkaar hier ook ontmoeten en helpen.’ De organisatie zorgt voor de opbouw van de markt, de kramen en de publiciteit, zodat bezoekers weten dat ze welkom zijn.
Het idee voor de ruilmarkt ontstond vanuit de gedachte dat tuinliefhebbers vaak hebben, wat te doen met overtollige planten? Door die te delen met anderen ontstond een laagdrempelige manier van het uitwisselen die inmiddels is uitgegroeid tot een vaste jaarlijkse traditie in Culemborg. De opkomst is volgens de organisatie ieder jaar hoog en de markt trekt een vaste groep bezoekers die terugkomt, aangevuld met nieuwe mensen.
Wat tijdens de editie van dit jaar vooral opvalt, is hoe makkelijk mensen contact met elkaar maken. Bezoekers komen niet alleen om planten te halen of brengen, maar blijven ook staan voor een praatje. Volgens Paula is dat precies wat de markt bijzonder maakt. ‘Je voelt je hier niet alleen bezig met planten, maar ook met mensen,’ vertelt ze. ‘Je hebt hier altijd aanspraak, omdat je automatisch iets deelt waar je allebei interesse in hebt.’
Delen van kennis
Bezoeker en vrijwilligster bij de markt, Annelies van den Akker heeft zelf planten meegenomen en benadrukt het sociale contact een belangrijke reden is om te komen. Zij staat zelf ook achter een kraam en spreekt bezoekers over tuinieren en biodiversiteit. ‘Ik kom hier niet alleen om planten te brengen, maar ook om andere tuinliefhebbers te ontmoeten. Het is een plek waar je makkelijk met mensen in gesprek raakt, ook als je elkaar niet kent,’ vertelt Annelies.
Daarnaast speelt kennisdeling een belangrijke rol. Veel bezoekers stellen praktische vragen over de planten die ze meenemen, zoals waar ze het beste kunnen groeien of hoeveel zon ze nodig hebben. Gesprekken over tuinieren lopen vaak over in bredere onderwerpen, zoals biodiversiteit en natuurvriendelijk tuinieren. Volgens een Annelies gaat het uiteindelijk om plezier in het tuinieren en het delen van ervaringen. ‘Als ik mensen iets kan leren of inspireren om hun tuin groener te maken, dan is dat mooi meegenomen,’ vertelt ze.
Sociale verbinding
De sfeer op de markt wordt versterkt door de omgeving en de opzet van het evenement. Er zijn geen vaste routes of drukke verkooppunten zoals in een winkel, waardoor bezoekers op hun eigen tempo kunnen rondlopen. Dat zorgt voor rust om gesprekken aan te gaan. Opvallend is ook dat veel bezoekers elkaar al kennen van eerdere edities of uit verenigingen.
Hoewel het ruilen van planten de kern van het evenement blijft, verschuift de betekenis ervan voor veel bezoekers richting sociale verbinding. Het gaat niet alleen om wat bezoekers meenemen, maar vooral om wat er wordt gedeeld in gesprekken en ervaringen. Aan het einde van de dag verlaten bezoekers het terrein met kratten vol nieuwe plantjes en een opgeruimde tuin, maar ook met nieuwe contacten en gesprekken. Wat begint als een ruilmarkt voor planten, eindigt als een ontmoetingsplek waar kennis en natuur samenkomen.
