Deze factcheck is gemaakt met de publicatie van de feiten en cijfers op donderdag 16 april.

Bewering:

Caroline van der Plas, Tweede Kamerlid BBB: ‘Nederland heeft (ongeveer) de meest duurzame agrarische sector ter wereld.’

Dit is de uitspraak die Van der Plas doet in het televisieprogramma RTL Tonight. Hierin gaat het gesprek over de nieuwe Schijf van Vijf. De vraag is of de uitspraak die Van der Plas doet klopt en wat er met ‘meest duurzaam’ wordt bedoeld.

Oordeel:

Ongefundeerd, misleidend en dient nuance.

Om de claim te snappen, gaan we eerst terug naar de vraag: ‘Wat is duurzame landbouw?’ Bij duurzame landbouw worden verschillende gewassen verbouwd ter verbetering van de biodiversiteit en de bodem. Het tegenovergestelde daarvan is intensieve landbouw. Hierbij wordt zo veel mogelijk voedsel voor zo min mogelijk geld geproduceerd, met de nodige bestrijdingsmiddelen en kunstmest om dit proces te realiseren.

De Nederlandse landbouw is in het algemeen intensief en kennisgedreven, stelt het Planbureau voor de Leefomgeving. Maar deze intensieve vormen van landbouw hebben een keerzijde. Zo heeft Nederland de hoogste stikstof- en fosfaatoverschotten in de Europese Unie. Bijna de helft van de stikstofdepositie op natuurgebieden is afkomstig uit de landbouw, vermeldt het Compendium voor de Leefomgeving (CLO).

Nu we dat begrijpen, gaan we ons verdiepen in hoe goed Nederland op weg is met duurzame landbouw. We hebben de Climate Change Performance Index (CCPI) bekeken. Hieruit blijkt dat Nederland in 2025 op plek 5 stond, maar in 2026 is gedaald naar plek 10. Dit heeft onder andere te maken met het feit dat de landbouw een aanhoudend probleem blijft.

Als een van ’s werelds grootste exporteurs van landbouwproducten kampt Nederland met hoge stikstofvervuiling en broeikasgasemissies in de landbouw. Dit hebben we eerder al benoemd. De CCPI-landenexperts bekritiseren het feit dat de landbouwsector grotendeels is uitgesloten van klimaatbeleid.

Dat de agrarische sector in Nederland de meest duurzame ter wereld is, klinkt dus weinig geloofwaardig. Dat vindt ook Jan Willem Erisman, hoogleraar Milieu en Duurzaamheid aan de Universiteit Leiden. ‘Je moet naar de totale uitstoot kijken, je moet kijken naar hoe wij met de bodem omgaan en de stikstof die wij leveren aan de natuur, en dan zijn wij zeker niet de duurzaamste ter wereld.’

Waar Caroline haar bronnen vandaan heeft, is onduidelijk. Ik heb haar gevraagd dit te onderbouwen, maar ze heeft mijn mail niet beantwoord en haar telefoonnummer geeft geen gehoor.

Conclusie:

De claim dat de Nederlandse agrarische sector de meest duurzame ter wereld is, houdt geen stand wanneer je kijkt naar de verschillende bronnen. Hoewel Nederland efficiënt produceert, laten internationale ranglijsten zoals de Climate Change Performance Index zien dat de prestaties juist verslechteren en dat de landbouwsector een belangrijke oorzaak blijft van milieuproblemen. De hoge uitstoot van broeikasgassen, stikstofvervuiling en het gebrek aan biodiversiteit onderstrepen dit. Ook experts, zoals Jan Willem Erisman, benadrukken dat je naar het totaalplaatje moet kijken. Vanuit dat perspectief kan Nederland niet als de meest duurzame agrarische sector worden beschouwd.

Daarom ontbreekt nuance in de claim en is deze eerder misleidend dan feitelijk juist.