MAARSSEN – Bij het stembureau in kerkcentrum Open Hof in de Stichtse Vecht begint de dag rustig. Buiten wappert een vlag met het woord ‘stemlokaal’, binnen zitten vrijwilligers klaar achter een lange tafel. Ze wachten op de eerste kiezers. Toch zal deze dag uiteindelijk bijna de helft van de inwoners niet komen opdagen.
Dit jaar bleef 47 procent van de stemgerechtigden in Stichtse Vecht thuis bij de gemeenteraadsverkiezingen. Dat is weliswaar een lichte verbetering ten opzichte van de vorige verkiezingen, toen 51 procent niet stemde, maar nog altijd opvallend laag. Ter vergelijking: bij landelijke verkiezingen ligt de opkomst rond de 78 procent.
Binnen in het stembureau wijst een vrijwilliger bezoekers de juiste kant op. Kiezers melden zich aan de tafel met de vrijwilligers, laten hun stempas en identiteitsbewijs zien en verdwijnen daarna een stemhokje in. Op de vroege ochtend staat er al een kleine rij en er wordt onderling gepraat en gelachen.
Achter de tafel zit onder anderen Noortje van Gaalen, die zich al voor de tiende keer inzet als vrijwilliger. Voor haar is het belang van stemmen vanzelfsprekend. ‘Iedereen moet zijn stem laten horen,’ zegt ze. ‘Bij ons thuis gold altijd: of je gaat stemmen en je doet er iets aan, of je houdt je mond.’
In het stembureau merkt Van Gaalen nog niks van deze lage opkomst. ‘We hebben deze ochtend een goede doorloop. Ik denk dat het goede weer daar ook aan bijdraagt.’ Toch ziet zij ook bij sommige mensen het lage vertrouwen. Zo kwam er eerder op de dag iemand met een volmacht, maar die werd uiteindelijk niet gebruikt omdat de persoon zelf niet wilde stemmen. Het is namelijk niet toegestaan om voor iemand anders te stemmen als je zelf niet stemt. ‘Dat is jammer,’ zegt Van Gaalen. ‘Maar je kunt niemand dwingen.’
Waarom blijven dan toch zoveel mensen thuis?
Volgens politicologiestudent Jim Roest ligt de oorzaak in een combinatie van factoren. ‘Structureel zien we dat mensen minder geven om de lokale politiek, ze weten er minder van en het wordt in de media minder belicht. Dit is ook zeker een probleem bij de lokale partijen.’ Daarnaast helpt volgens Jim het lage vertrouwen in de politiek natuurlijk ook niet mee. Het lage vertrouwen in de landelijke politiek straalt ook af op de lokale politiek. Ook de vele verkiezingen die wij in Nederland hebben dragen bij aan de lage opkomst. ‘Mensen zijn verkiezingsmoe, we hebben in Nederland veel verschillende verkiezingen en dat wordt soms te veel.’ Stelt de student politicologie.
Dat gevoel leeft ook onder inwoners zelf. Inwoner van de Stichtse Vecht Calista Schalkwijk loopt in het ochtendzonnetje door het centrum van Maarssen, maar in tegenstelling tot de andere mensen die deze ochtend buiten lopen, heeft ze geen stempas in haar hand. Zij kiest ervoor om niet te stemmen. ‘Ik voel mij totaal niet gezien door de gemeente. Er wordt niet geluisterd, dus mijn stem gaat geen invloed hebben. Hierdoor ben ik er ook helemaal niet mee bezig.’
Toch blijft de sfeer in het stembureau positief. Kiezers die wel komen stemmen doen dat vaak met een goed humeur. Mensen zijn vriendelijk en dankbaar,”’ zegt Van Gaalen. ‘Dat maakt het leuk om dit te doen.’
De vraag blijft hoe gemeenten meer inwoners naar de stembus kunnen krijgen. Volgens Roest ligt de sleutel bij het herstellen van vertrouwen. Hij stelt dat de gemeente dit kan doen door hun zichtbaarheid te vergroten, en door meer aandacht te ontvangen van de media. Dan kan hopelijk de stijging in opkomst van deze gemeenteraadsverkiezingen worden doorgezet naar de volgende.
Voorlopig lijkt dat in Stichtse Vecht nog geen vanzelfsprekendheid. Terwijl vrijwilligers zich inzetten voor een soepel verloop van de verkiezingsdag, blijft een groot deel van de inwoners toch gewoon thuis.
Verslaggever Yannick Krenning maakte een videoreportage op de verkiezingsdag.
