Vier jaar na de Russische invasie blijft het aantal Oekraïense vluchtelingen in Nederland toenemen. Inmiddels telt het land ruim 130.000 geregistreerde Oekraïners. Ook in de gemeente Stichtse Vecht groeit deze groep gestaag. In 2022 ving de gemeente 284 Oekraïners op; in november 2025 is dat aantal gestegen naar 342. Hulpverleners waarschuwen voor een groeiende nood, met name op het gebied van wonen en werken. ‘Arbeidscontracten van Oekraïense vluchtelingen zijn nog steeds oneerlijk.’

De stijgende opvangcijfers weerspiegelen het voortduren van de oorlog, blijkt uit gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In november 2022 woonden er landelijk 82.156 Oekraïners; drie jaar later, in november 2025, is dat aantal opgelopen tot 130.140. Waar er in 2022 nog minder dan vijf Oekraïense vluchtelingen per 1.000 inwoners waren, zijn dat er nu ruim zeven.

In Stichtse Vecht is een vergelijkbare ontwikkeling zichtbaar. De groep groeide daar in drie jaar tijd met ruim twintig procent. In november 2025 telde de gemeente 342 Oekraïense inwoners, wat neerkomt op ongeveer vijf vluchtelingen per 1.000 inwoners. De stijging is daarmee stabiel, maar minder sterk dan in veel vergelijkbare gemeenten.

Uitbuiting en statusverlies op de arbeidsmarkt

Volgens CBS-cijfers bevindt ongeveer driekwart van de Oekraïense vluchtelingen in Stichtse Vecht (74 procent) zich in de werkende leeftijd van 18 tot 65 jaar.

Hoewel een groot deel van de Oekraïners tot de werkende leeftijd behoort, is de realiteit op de arbeidsmarkt vaak hard. Maarten Wekker, werkzaam bij LOOP, ziet structurele misstanden: ‘Er is veel uitbuiting bij arbeidscontracten.’

Marianne Vlug, verbonden aan welzijnsorganisatie Momenz, herkent dat beeld. Zij werkt al vier jaar in Stichtse Vecht met Oekraïense vluchtelingen. ‘Mensen komen vaak in laagbetaalde banen terecht en blijven daar hangen,’ zegt ze. ‘Ze accepteren slechte arbeidsvoorwaarden te snel, mede doordat de situatie in Oekraïne anders is.’

Daarnaast speelt statusverlies een ingrijpende rol. Vlug: ‘Een cliënt van mij was in Oekraïne onderdirecteur van een groot bedrijf met vierhonderd werknemers. Hier werkt hij in de plantsoenendienst. Waar hij daar aanzien had, heeft hij hier niets. Dat tast zijn eigenwaarde aan.’

Jongeren lopen vast

Een vijfde van de Oekraïense vluchtelingen is onder de 18 jaar. Maarten Wekker zegt hier het volgende over: ‘Ik zie dat jongeren vastlopen. Ze hebben weinig perspectief.’ Hij wijst erop dat een vijfde van de Oekraïense vluchtelingen een aanzienlijk deel is en dus uiteindelijk ook moet gaan werken. ‘Er is grote behoefte aan duidelijke informatie over zorg en arbeidsmogelijkheden. Daarnaast is sociale en emotionele steun cruciaal, bijvoorbeeld via contact met lotgenoten.’

Grote regionale verschillen

Tussen gemeenten bestaan aanzienlijke verschillen in opvang. De gemeente Assen vormt een uitschieter: daar verdubbelde het aantal vluchtelingen vrijwel tot elf per 1.000 inwoners (774 personen). Ook Midden-Groningen (519 personen) en Barneveld (500 personen) zagen sterke stijgingen. In Zeist nam het aantal toe van 252 naar 348 personen. Nieuwegein vormt een uitzondering: daar daalde het aantal na een eerdere piek licht naar 298.

Gebrek aan privacy en oplopende druk

Niet alleen werk, maar ook de woonsituatie zorgt voor problemen. Vlug schetst een schrijnend beeld: ‘Niemand zit vrijwillig in deze omstandigheden. Sommige mensen wonen op acht vierkante meter en moeten alle voorzieningen delen. Vier jaar lang leven met vier gezinsleden op 24 vierkante meter betekent: geen privacy en voortdurend op elkaars lip.’

Ook financiële druk speelt een rol. Veel vluchtelingen ondersteunen met hun inkomen familieleden in Oekraïne. Volgens Wekker leidt de combinatie van factoren steeds vaker tot psychische klachten en gevoelens van uitsluiting.

Potentieel voor de toekomst

Ondanks de moeilijke omstandigheden benadrukt Vlug de veerkracht van de groep. ‘Veel Oekraïners zijn mentaal sterker dan je in zo’n situatie zou verwachten. Daar kunnen wij van leren.’

Wekker pleit voor een andere benadering vanuit overheid en samenleving. ‘We zien deze groep te vaak als een last,’ zegt hij. ‘Terwijl Nederland vergrijst en kampt met personeelstekorten. Investeren in deze mensen levert uiteindelijk juist veel op.’

Volgens hem zal een aanzienlijk deel van de vluchtelingen in Nederland blijven. ‘Wat de oorlog ook brengt: een grote groep bouwt hier een toekomst op. Zij worden onze nieuwe collega’s en vrienden.’