AI-muziek is niet meer weg te denken uit de huidige muziekindustrie en veel muzikanten maken zich zorgen. AI-programma’s zoals Suno en Udio kunnen met slechts één prompt al een volledig nummer genereren. Maar waarom maken muzikanten zich eigenlijk zorgen en hoe beïnvloedt dit hun werk?
Ken je Sienna Rose met Into the Blue, Xania Monet met If You Only Knew of misschien het anti-azc-lied Wij zeggen nee, nee, nee tegen het azc van Broken Veteran? Het zijn allemaal bekende nummers, alleen zijn ze niet echt. Althans: ze zijn gegenereerd met AI. Sienna Rose bestaat niet echt en achter Xania Monet schuilt Telisha Jones, een dichter en kunstenaar uit Amerika. Zij gebruikt de AI-muziekapp Suno om haar poëzie om te zetten in liedjes. En dat werkt blijkbaar goed, want met haar debuutsingle behaalde ze zelfs de Billboard Top 10 voor bestverkochte digitale R&B-nummers. Dit laat bij zowel platenmaatschappijen als muzikanten de alarmbellen afgaan.
AI VS Artiesten
AI-muziek zorgt voor zorgen binnen de muziekindustrie, omdat veel artiesten bang zijn dat AI hun werk en creativiteit kan overnemen. Veel artiesten die tegen AI-muziek zijn, vinden dat het een aanval is op menselijke creativiteit en dat het onmiddellijk gestopt moet worden. Daarom verscheen er in 2024 een open brief van de Artist Rights Alliance, ondertekend door meer dan 200 artiesten, waaronder Billie Eilish, Nicki Minaj, Katy Perry, R.E.M., Pearl Jam en Elvis Costello. De brief was gericht aan technologiebedrijven, digitale dienstverleners en AI-ontwikkelaars. Volgens de ondertekenaars liften deze bedrijven mee op de creativiteit van anderen, omdat AI gebruikmaakt van bestaand materiaal om nieuwe muziek te genereren.
Artiest Amber Rosa Lynn studeert aan de opleiding AMP (Albeda Muzikant Producer) en krijgt in haar vakgebied veel met AI te maken. Zelf maakt ze zich niet direct zorgen, maar ze hoort om zich heen andere geluiden. “Als er op mijn school over AI wordt gesproken, terwijl het eigenlijk best een cool ding is, wordt iedereen er altijd een beetje boos van. Ik denk dat veel mensen nog in de ouderwetse mindset zitten van: ‘Straks word ik overgenomen door AI.’ Het is al lastig om als muzikant werk te vinden in deze business, maar nu al helemaal omdat AI onze concurrentie is.”
Opkomende muzikanten maken zich dus wel degelijk zorgen, vooral omdat AI zichzelf blijft ontwikkelen. ‘Ik denk dat die zorgen komen doordat AI zichzelf constant verbetert met alle nummers die er elke paar seconden uitkomen. AI gaat uiteindelijk ook beter worden in teksten en dan ga je misschien niet meer merken dat het AI is. Ik denk dat de meeste mensen daar bang voor zijn.’
Onvervangbaar
Amber denkt niet dat AI-muziek menselijke muziek kan vervangen en verdiept zich er daarom juist in om ermee te leren werken, maar in het begin dacht ze daar anders over. ‘Ik ben vooral singer-songwriter, dus ik schrijf mijn eigen liedjes. Zeker in het begin voelde AI daarom een beetje alsof het mijn beroep in gevaar kon brengen.’
Toch denkt Amber niet dat AI echte muziek volledig kan vervangen. ‘Heel veel mensen willen, zonder dat ze het doorhebben, toch een soort leven in een nummer horen. Ik denk dat het persoonlijker voelt, omdat AI heel erg gebaseerd is op wat er al online staat. AI kan nooit iets voelen, dus het kan ook nooit dat gevoel overbrengen dat zelfgemaakte muziek wel doet.’
Daarom probeert ze vooral mee te gaan in de ontwikkeling van AI. ‘Het gaat toch wel gebeuren, dus ik kan me er beter in verdiepen en het gebruiken dan ertegen vechten.’ Volgens Amber heeft AI er ook voor gezorgd dat muzikanten anders naar hun eigen muziek kijken. ‘Artiesten zijn nu heel erg op zoek naar een eigen handtekening in hun muziek. Bijvoorbeeld één specifiek ding waaraan je ze meteen herkent.’
Hulpmiddel
AI maakt muziek maken makkelijker, maar zorgt tegelijk voor zorgen over de toekomst van muzikanten en creativiteit. Bas Prins, deskundige op het gebied van AI en dit jaar uitgeroepen tot AI Trainer of the Year, volgt de ontwikkelingen van AI op de voet en begrijpt waar de zorgen van muzikanten vandaan komen.
‘Ik snap de zorgen wel en ik vind ze ook terecht. Kijk, als je dit nu voorlegt aan tekstschrijvers bijvoorbeeld, dan zeggen zij: ‘Pas maar op, want daar gaat je baan.’ Voor tekstschrijvers is het nu namelijk heel lastig om echt aan werk te komen.’
Toch denkt hij dat dit maar tijdelijk is. ‘Ik denk dat dit een fase is. Met al die AI-gegenereerde teksten wordt het juist belangrijker om eruit te springen en op te vallen, en dat is nou net niet waar AI voor bedoeld is. AI voorspelt eigenlijk wat je wilt zien, terwijl we in een wereld waarin alles voorspelbaar wordt juist steeds vaker behoefte hebben aan iets onverwachts.’
Hij vindt het daarom onzin dat mensen denken dat AI het werk van muzikanten volledig gaat overnemen. ‘Dat mensen bang zijn dat hele beroepsgroepen verdwijnen, vind ik onzin. Het is geen kwestie van óf-óf. Het kan ook gewoon een kwestie zijn van én-én.” Daarom vindt hij juist dat muzikanten zich meer moeten verdiepen in AI en het moeten leren gebruiken als hulpmiddel. “Er gaan deuren open naar plekken waarvan we nooit hadden verwacht dat we daar ooit zouden komen, dus maak er gebruik van.”
Er is recent een onderzoek uitgebracht over dat artiesten over de hele wereld, zich zorgen maken over het gebruik van ai en streamingplatforms in de muziekindustrie. Zie hier een videoportret gemaakt door Fay Elzas. In dit portret ga je zien hoe een kleine artiest in Utrecht hierover denkt, en hoe hij hier mee omgaat.
