Ter ere van Honesty Day werd op Utrecht Centraal een opvallende Truth Booth georganiseerd door Natrue. Voorbijgangers konden op 30 april in ruil voor het beantwoorden van een eerlijke vraag een gratis to-go koffie krijgen. Met deze actie wilde Natrue meer aandacht vragen voor een groter probleem: productmisleiding binnen de voedingsindustrie. Waarom werd deze actie georganiseerd en hoe worden consumenten nou misleid?

Door middel van eerlijke vragen wilde Natrue aandacht vragen voor een probleem achter het project: onduidelijke of misleidende informatie op voedseletiketten en in producten. Bezoekers kregen een kop koffie to go, maar alleen als ze een eerlijke vraag beantwoordden. Zo ontstond er een kort gesprek tussen onbekenden op een drukke plek. Het doel was om mensen even stil te laten staan en na te denken over wat ze kopen en hoe eerlijk producten eigenlijk zijn.

Natrue is een plantbased drinkmerk uit Spanje dat plantaardige dranken maakt met hoogwaardige ingrediënten en zonder kunstmatige toevoegingen. De producten zijn verkrijgbaar bij supermarkten zoals Albert Hijen en Jumbo. Tijdens Honesty Day wilde het merk eerlijkheid op een laagdrempelige en interactieve manier : gratis goede koffie in ruil voor een eerlijk antwoord. Daarnaast zorgde de actie voor meer aandacht voor het merk.

Truth Booth in de praktijk

De Truth Booth stond onder het bollendak van Utrecht Centraal, een van de drukste plekken van Nederland. “Eerlijkheid hoort niet verborgen te blijven, het moet juist zichtbaar en bespreekbaar zijn. Wij kozen voor een plek waar dagelijks duizenden reizigers langskomen”, zegt medeorganisator Paula Arcas. Alle citaten van Paula in dit artikel zijn eigen vertalingen uit het Engels. Bezoekers kregen vragen die soms grappig, ongemakkelijk of confronterend waren. Voorbeelden zijn : ‘wat blijf je doen terwijl je zegt dat je ermee stopt’ of ‘wat is het laatste dat je aan AI hebt gevraagd’. Dit zorgde voor spontane reacties en gesprekken tussen voorbijgangers. Midden in de drukte ontstond zo een onverwacht moment voor een gesprek.

Met de actie wilde Natrue mensen laten nadenken over eerlijkheid, niet alleen in gesprekken tussen mensen, maar ook in de producten die zij dagelijks consumeren. “Eerlijkheid moet niet ergens verstopt worden in kleine letters,” zegt Paula. “We wilden een gesprek starten op een plek die onmogelijk te negeren is”.

Diepere reden

Dit is precies de problematiek waar de Truth Booth op inspeelde. Achter de actie zat namelijk een grotere boodschap. De booth had als voornaamste reden dat mensen meer bewustzijn krijgen over voedingsmisleiding. Volgens Paula begrijpen veel consumenten nauwelijks wat er precies op voedseletiketten staat. “75 procent van de Nederlandse consumenten leest labels op producten, maar slechts 6 procent begrijpt echt wat er staat. Dat laat zien dat er iets mis is met de manier waarop voedingsinformatie wordt gepresenteerd”, aldus Paula.

Volgens Natrue zijn veel labels technisch correct en legaal, maar tegelijkertijd moeilijk te begrijpen door kleine lettertypes, lange ingrediëntenlijsten en ingewikkelde termen zoals E-nummers. Uit onderzoek blijkt dat 88,6 procent van de Nederlandse consumenten niet kan uitleggen wat E-nummers precies betekenen.

“Consumenten zijn gewend geraakt aan het idee dat ze niet volledig begrijpen wat ze eten,” zegt Paula. “En juist die normalisatie is het probleem.” Volgens haar ligt het probleem bovendien dieper dan alleen ingewikkelde verpakkingen. “Begrijpelijke labels zouden helpen, maar het grotere probleem is dat de voedingsindustrie nog steeds te veel kunstmatige ingrediënten gebruikt. Uiteindelijk hebben consumenten behoefte aan eerlijkere en schonere producten.”

Misleiding

Ook Ellen van Kleef herkent dit probleem. Zij is universitair docent en onderzoekt hoe consumenten voedselinformatie op verpakkingen lezen en begrijpen, en hoe marketing hun keuzes beïnvloedt. Volgens haar verwerken consumenten informatie vaak snel en intuïtief. Ze zien één positief kenmerk op een verpakking en trekken daaruit direct een oordeel over het hele product. Foodmarketing speelt hier sterk op in.  “Consumenten letten vaak op woorden zoals ‘high protein’, ‘rijk aan vezels’ of ‘bron van vitaminen’,” legt Van Kleef uit. “Die positieve claims staan groot op de voorkant van de verpakking, terwijl minder aantrekkelijke informatie veel minder zichtbaar is.”

Belangrijke informatie staat vaak achterop in kleine letters of in ingewikkelde voedingswaardetabellen. Volgens Van Kleef vraagt het veel kennis van consumenten om die informatie echt goed te begrijpen. “Je moet eigenlijk behoorlijk voedingsdeskundig zijn om etiketten volledig te kunnen interpreteren,” zegt ze. “Niet alleen moet je weten wat bepaalde termen betekenen, je moet ook kunnen inschatten wat die waarden betekenen voor een normale portie en voor je dagelijkse voeding.” Wanneer etiketten te ingewikkeld worden, haken veel mensen af.

Ook is het zo dat betrouwbare voedingsvoorlichting vaak minder zichtbaar en aantrekkelijk is dan commerciële voedingsvoorlichting. Organisaties zoals het voedingscentrum hebben niet dezelfde budgetten, technieken en verleidelijke boodschappen als bedrijven.

Hieronder zie je een videoportret van Catootje Cootjans met Anna Rovira, marketingdirecteur van Natrue. Leer de persoon achter het merk net iets beter kennen, en krijg beeld bij hoe deze middag in elkaar zit.