CULEMBORG – Het aantal leerlingen uit Culemborg dat onderwijs volgt op speciale scholen is de afgelopen jaren sterk toegenomen. Uit cijfers van het CBS blijkt dat het aantal leerlingen op speciale scholen steeg van 6 in schooljaar 2020/2021 naar 30 in 2025/2026. Dat is een toename van 400 procent. De cijfers laten zien dat steeds meer kinderen niet binnen het reguliere onderwijs terecht kunnen.

De ontwikkeling is opvallend, omdat het Nederlandse onderwijsbeleid er juist op gericht is om zoveel mogelijk leerlingen binnen het reguliere onderwijs te ondersteunen. Door middel van passend onderwijs moeten scholen ervoor zorgen dat leerlingen met extra ondersteuningsbehoeften zo veel mogelijk in de eigen klas kunnen blijven. De cijfers uit Culemborg laten echter zien dat een groeiende groep leerlingen toch aangewezen is op gespecialiseerde vormen van onderwijs.

Kinderen lopen vast

Dat beeld herkent ook Sandra Krebraum van De Kom Linawijs, een onderwijsvoorziening voor kinderen die zijn uitgevallen in het reguliere onderwijs. Volgens haar neemt het aantal kinderen dat niet meer mee kan in het huidige onderwijssysteem al jaren toe. Landelijk wordt inmiddels gesproken over ongeveer 90.000 kinderen die thuiszitten of zijn uitgevallen uit het onderwijs. Een groot deel van deze groep bestaat volgens haar uit kinderen met autisme en een normale tot hoge intelligentie.

Krebraum ziet de oorzaak niet zozeer in een verandering van de leerlingen zelf, maar vooral in de manier waarop het onderwijs is ingericht. Volgens haar is er vaak nog steeds één manier van lesgeven, waarbij van kinderen wordt verwacht dat zij zich aanpassen aan het schoolsysteem. Voor een groeiende groep leerlingen blijkt dat niet haalbaar. De toenemende nadruk op prestaties en resultaten zorgt er volgens haar voor dat steeds meer kinderen vastlopen binnen het reguliere onderwijs.

Volgens Krebraum verklaart dit ook waarom het aantal leerlingen op speciale scholen in Culemborg de afgelopen jaren zo sterk is gestegen. Kinderen die binnen het reguliere onderwijs vastlopen, hebben uiteindelijk een andere vorm van begeleiding nodig. Omdat deze leerlingen vaak pas laat de juiste ondersteuning krijgen, stapelen de problemen zich op en wordt een overstap naar gespecialiseerd onderwijs steeds vaker onvermijdelijk. De forse stijging in de cijfers lijkt daarmee niet op een tijdelijke uitschieter, maar op een bredere ontwikkeling binnen het onderwijs.

De gevolgen daarvan zijn volgens De Kom Linawijs duidelijk merkbaar. De organisatie krijgt steeds meer aanmeldingen en ziet bovendien dat kinderen die zich aanmelden vaak al een lange periode van problemen achter de rug hebben. Volgens Krebraum kampen veel van deze leerlingen met de gevolgen van langdurige overbelasting en hebben sommigen zelfs trauma’s ontwikkeld doordat zij lange tijd geen passende plek in het onderwijs konden vinden.

Weinig optimisme

De stijgende cijfers in Culemborg lijken deze ontwikkeling te bevestigen. Hoewel het aantal leerlingen op speciale scholen nog relatief klein is, is de groei in vijf jaar tijd aanzienlijk. Tegelijkertijd daalde het aantal leerlingen in het speciaal basisonderwijs juist van 165 naar 110 leerlingen. Dat wijst erop dat de ondersteuningsvragen van leerlingen mogelijk veranderen en dat een deel van de kinderen meer specialistische begeleiding nodig heeft dan voorheen.

Voor de toekomst is Krebraum niet optimistisch. Zolang er volgens haar weinig verandert aan de manier waarop het onderwijs is georganiseerd, verwacht zij dat het aantal kinderen dat uitvalt binnen het reguliere onderwijs verder zal toenemen. De cijfers uit Culemborg suggereren dat de behoefte aan gespecialiseerd onderwijs voorlopig in ieder geval niet afneemt.